Migrena jest kłopotliwym bólem głowy, najczęściej dotykającym młode kobiety. Występuje aż u 16 % społeczeństwa. Zwykle pomimo przyjmowanych leków przeciwbólowych ból powraca kolejnego dnia lub po paru godzinach od przyjęcia leków przeciwbólowych. Ten silny ból upośledza jakość życia i ogranicza codzienne funkcjonowanie oraz kradnie życie rodzinne.
Ból migrenowy zwykle jest bardzo silny lub średnio silny. Miewa on różny charakter – pulsujący, kłujący, ściskający, rozpierający, opasujący, tępy lub rozlany. Może być jednostronny lub obustronny. Często towarzyszą mu nudności, wymioty, jak również nadwrażliwość na światło, dźwięki oraz zapachy. Jednak nie wszystkie powyższe cechy muszą występować u pacjenta, aby rozpoznać migrenę.
U około 1/3 pacjentów z migreną występuje aura. Są to objawy poprzedzające wystąpienie bólu głowy, mogą występować pod postacią zaburzeń wzrokowych (mroczki, zygzaki, migoczące kropki, rozmazany obraz) czuciowych lub zaburzeń mowy.
Z czasem migrena ulega chronifikacji, tzn. przechodzi w fazę przewlekłą. Wtedy ból pojawia się średnio przez połowę miesiąca lub codziennie. Ma to związek zarówno z samym przebiegiem migreny, jak i z dużą ilością stosowanych doraźnych leków przeciwbólowych. Migrenę przewlekłą leczy się inaczej niż migrenę epizodyczną, która występuje jedynie kilka dni w miesiącu. Do metod leczenia stosowanych w migrenie zaliczamy toksynę botulinową, blokady nerwowe, przeciwciała monoklonalne, leczenie farmakologiczne (leki przyjmowane na stałe hamujące powstawanie migreny, jak i leki doraźne przerywające ból) oraz inne metody (w zależności od rodzaju migreny).
2. Migrena przewlekła
Czyli bóle głowy przez co najmniej połowę miesiąca – jak dochodzi do ich powstania – transformacja migreny epizodycznej w migrenę przewlekłą
3. Leczenie migreny toksyną botulinową
Toksyna botulinowa, potocznie zwana botoksem, wytwarzana jest przez bakterie Clostridium botulinum. W medycynie stosowana jest od wielu lat. Początkowo używana była w leczeniu dystonii, spastyczności, zeza, kurczu powiek, nietrzymania moczu jak również w medycynie estetycznej. W klinikach leczenia bólów głowy na całym świecie używana jest w leczeniu migreny przewlekłej, uciążliwej i długotrwałej formie bólów głowy o dużej częstości, gdzie zwyczajowo stosowane leki na ból głowy nie pomagają, lub pomagają niedostatecznie.
Leczenie migreny za pomocą toksyny botulinowej jest metodą nowoczesną. Obecnie leczenie toksyną botulinową uznawane jest przez przedstawicieli Amerykańskiego Towarzystwa Bólów Głowy i Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy za najskuteczniejszy sposób leczenia migreny przewlekłej. Toksyna botulinowa jest pierwszą zatwierdzoną przez FDA (Food and Drug Administration) metodą leczenia migreny przewlekłej. Leczenie toksyną botulinową uznawane jest za leczenie bezpieczne oraz w dużej mierze pozbawione ogólnych działań niepożądanych. Lek zaczyna działać po około 2-3 dniach od jego podania osiągając szczyt działania po około 14 dniach. Działanie leku utrzymuje się przez około 12 tygodni. Po tym czasie należy powtórzyć kurację. Badania pokazują, iż po trzech cyklach leczniczych toksyna botulinowa wykazuje znacznie silniejsze działanie hamujące na migrenę w porównaniu do pierwszego podania leku. Cały zabieg trwa kilkanaście minut, po jego wykonaniu można wykonywać wszelkie czynności życia codziennego, w tym można prowadzić samochód.
Poprawę notuję się u trzech czwartych pacjentów. Pacjenci obserwują zmniejszenie liczby dni w miesiącu z bólem głowy, zmniejszenie liczby dni z migreną oraz wyraźny spadek natężenia bólu. Warto podkreślić, iż jest to metoda profilaktyczna, tzn. hamująca powstawanie migreny w przeciwieństwie do większości doustnych leków przeciwbólowych działających objawowo, to znaczy już na rozwinięty ból migrenowy. Liczne badania pokazują, iż toksyna botulinowa poprawia jakość życia pacjentów z migreną, codzienne funkcjonowanie, korzystnie wpływa na życie rodzinne i relacje z bliskimi. Badania z ostatnich lat wskazują również iż toksyna botulinowa korzystnie oddziałuje na depresję.
WAŻNE: Gabinety medycyny estetycznej, które ogłaszają iż oferują „leczenie migreny” stosują kilka (6-8) razy mniejsze dawki toksyny botulinowej niż mówią zalecenia neurologiczne dotyczące leczenia migreny przewlekłej. Jest to niezgodne ze standardami neurologicznymi i jest to leczenie nieskuteczne.
Bardzo ważną kwestią jest fakt, aby lekarz wykonujący ten rodzaj leczenia był lekarzem certyfikowanym w leczeniu migreny przewlekłej za pomocą toksyny botulinowej. Pacjent przed leczeniem powinien przejść kwalifikację lekarza neurologa, aby nie przeoczyć poważnych chorób neurologicznych mogących przebiegać pod maską migrenowych bólów głowy.
Wskazania
Leczenie migreny przewlekłej.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na kompleks neurotoksyny Clostridium botulinum typu A lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w ulotce produktu, zakażenie w miejscu, w którym ma być podany lek.
Mechanizm działania toksyny botulinowej na migrenę przewlekłą
FILM z zakładki Leczenie- Toksyna Botulinowa
4. Blokady nerwowe na bóle głowy
O metodzie
Blokady nerwowe w wyspecjalizowanych ośrodkach leczących bóle głowy są częstą metodą leczenia bólów głowy. Mają działanie zarówno doraźne, przerywając ból głowy jak i profilaktyczne – hamują powstawanie bólu głowy. Są one stosowane również w celach diagnostycznych. Blokady nerwowe niemalże całkowicie pozbawione są ogólnych działań niepożądanych. Dlatego są szeroko stosowane u pacjentów z przeciwwskazaniami do leków doustnych (np. z uwagi na chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy), u kobiet w ciąży, u kobiet karmiących piersią, u dzieci, osób starszych, po udarze mózgu oraz u przeciwników doustnych środków farmakologicznych.
Efekt przeciwbólowy po blokadach nerwów obwodowych jest często natychmiastowy i długotrwały zapewniając częściowe lub całkowite ustąpienie bólu. Ich czas działania to kilka tygodni do nawet kilku miesięcy. Ten długotrwały efekt wiąże się z centralną modulacją bólu przez leki stosowane w blokadzie.
Skuteczność blokad nerwów obwodowych najlepiej udokumentowana została w klasterowych bólach głowy, jak również w migrenie, neuralgii nerwu trójdzielnego, neuralgii nerwu potylicznego, w nowym codziennym bólu głowy i innych bólach głowy i twarzy.
Blokady wykorzystywane są również do przerywania stanu migrenowego i bólu głowy po punkcji lędźwiowej. W klasterowym bólu głowy blokady mogą przerwać okres klasterowy lub zmniejszyć częstość bólów w klasterze.
Ilość blokad oraz przerwy pomiędzy blokadami dobierana jest indywidualnie dla każdego pacjenta i zależy od efektu klinicznego i rodzaju bólu głowy.
Zaletą blokad nerwowych jest zmniejszenie spożycia doraźnych leków przeciwbólowych.
Wskazania
– Migrena bez aury oraz migrena z aurą
– Migrena epizodyczna oraz migrena przewlekła
– Klasterowe bóle głowy
– Atypowe bóle głowy
– Neuralgia nerwu trójdzielnego
– Niespecyficzne bóle twarzy
– Ból głowy po punkcji lędźwiowej
– Ciągły połowiczy ból głowy
– Nowy codzienny ból głowy
Przeciwwskazania
Spośród przeciwwskazań do blokad nerwów obwodowych należy wymienić:
– tocząca się infekcja, krwiak lub guz w miejscu iniekcji
– stany lub choroby przebiegające z wydłużonym czasem krwawienia (stosowanie Acenokumarolu, idiopatyczna małopłytkowość plamista)
– uczulenie na leki stosowane do blokad
5. Blokady Zwojów Skrzydłowo-Podniebiennych
O metodzie
Od 2015 roku wykonujemy blokady zwojów skrzydłowo-podniebiennych. Jest to metoda bezpieczna, nieinwazyjna, szeroko stosowana w specjalistycznych Klinikach Leczenia Bólów Głowy na całym świecie. Jest ona stosowana do leczenia wielu rodzajów bólów twarzy i głowy, m.in. migreny, klasterowych bólów głowy, neuralgii nerwu trójdzielnego, bólów stawów skroniowo-żuchwowych, atypowych bólów twarzy, podniebienia, popunkcyjnego bólu głowy, ciągłego połowiczego bólu głowy, innych rodzajów bólów głowy i twarzy. Największą skuteczność odnotowuje się w klasterowych bólach głowy oraz w migrenie. Są one stosowane jako leczenie doraźne do przerywania długotrwałego bólu oraz profilaktyczne. Procedura wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym. Czas działania blokad to najczęściej kilka tygodni do kilku miesięcy. W wybranych rodzajach bólów głowy celowe jest powtórzenie blokad 3-6 razy w określonych odstępach czasu. Z uwagi na miejscowe działanie i brak ogólnych działań niepożądanych często stosuje się je u dzieci, u kobiet w ciąży, u osób starszych, oraz u osób z owrzodzeniami żołądka, u których stosowanie doustnych leków przeciwbólowych jest przeciwwskazane.
Wskazania
– Migrena epizodyczna
– Migrena przewlekła
– Klasterowe bóle głowy
– Neuralgia nerwu trójdzielnego
– Neuralgia nerwu podjęzykowego
– Bóle stawów skroniowo-żuchwowych
– Atypowe bóle głowy
– Bóle twarzy
– Popunkcyjny ból głowy
– Ciągły połowiczy ból głowy
– Nowy codzienny ból głowy
Przeciwwskazania
Przyjmowanie antykoagulantów (Acenokumarol) z uwagi na ryzyko długotrwałego krwawienia w przypadku zranienia błon śluzowych nosa, uczulenie na lignokainę, owrzodzenia w obrębie jamy nosowej, infekcja, krwiak lub guz w obrębie przewodu nosowego.
6. Przeciwciała Monoklonalne
W 2018r. w USA, Europie, w tym w Polsce wprowadzono pierwsze przeciwciało monoklonalne do leczenia migreny. Erenumab, w pełni ludzkie przeciwciało monoklonalne przeciw receptorowi CGRP, stosowany jest w iniekcjach podskórnych co 1 miesiąc. Cechuje się dużą skutecznością w hamowaniu migreny oraz bardzo dobrym profilem działań niepożądanych co wynika z faktu, iż jest to pierwsza grupa leków tak specyficznych, „zaprojektowanych do leczenia migreny”. CGRP jest skrótem określającym calcitonin gene related peptide czyli białko związane z genem kodującym kalcytoninę. Białko to odgrywa bardzo istotną rolę w patofizjologii migreny. Poziom CGRP podniesiony jest u osób z migreną, jak również ulega obniżeniu po skutecznym leczeniu doraźnym napadu migreny. Lek osiąga maksymalne stężenie w surowicy po 4-6 dobach, jego działanie utrzymuje się około 4 tygodni.
Obecnie w Polsce dostępne mamy 3 przeciwciała monoklonalne skierowane przeciw CGRP – fremanezumab, galcanezumab i erenumab.
6. Gepanty
Gepanty są grupą leków, która badana jest w migrenie od lat 90. Obecnie na rynku amerykańskim dostępna jest 3 generacja gepantów: Ubrogepant, Atogepant, Rimegepant. Wykazują się one wysoką skutecznością i niskim ryzykiem działań niepożądanych. Są to leki przyjmowane w postaci tabletki doustnej, Mają działanie zarówno doraźne, czyli służą do przerywania bólu migrenowego, jak i profilaktyczne – hamują powstawanie migren.
Najczęstsze działania niepożądane po gepantach to nudności, zaparcia, brak apetytu, są one uważane za łagodne w porównaniu do działań ubocznych leków dotychczas stosowanych w leczeniu migreny.
Olbrzymią zaletą gepantów jest to, iż nie powodują polekowego bólu głowy, a nawet go odwracają. Można zatem je stosować codziennie, gdyż wtedy pojawia się dodatkowa korzyść – hamowanie powstawania migreny. U części pacjentów po kilku tygodniach leczenia obserwujemy całkowite zahamowanie migreny. Bóle głowy, jeśli pojawiają się, mają niewielkie nasilenie, pacjenci spożywają mniej leków doraźnych przez co wycofuje się komponenta polekowego bólu głowy, znacznie poprawia się jakość życia i codziennego funkcjonowania.
7. Leczenie doraźne u pacjentów z migreną.
Leczenie doraźne migreny polega na przyjęciu tabletki przeciwbólowej, której zadaniem jest całkowite przerwanie bólu migrenowego. O skutecznym leczeniu doraźnym mówimy wtedy, kiedy ból mija całkowicie do 2 godzin od przyjęcia tabletki. Niestety u wielu pacjentów nie zostało ustalone odpowiednie leczenie doraźne, dlatego około 40% pacjentów z migreną nie jest zadowolonych z leczenia doraźnego z powodu niewystarczającej poprawa lub zbyt długiego czasu, który mija do całkowitego ustąpienia bólu. 57% pacjentów z migreną musi zażyć kolejną tabletkę w danym dniu gdyż ból migrenowy powraca; 28% musi zażyć 3-cią tabletkę w danym dniu. Większość moich pacjentów musi zażywać kilka, nawet do 10 tabletek leków doraźnych dziennie. To z kolei powoduje polekowe bóle głowy (odnośnik do wpisu o polekowych bólach głowy) i często wiąże się z działaniami niepożądanymi, takimi jak bóle brzucha, nudności, wrzody żołądka, uczucie ścisku w gardle i klatce piersiowym , ogólne złe samopoczucie i wiele innych. Dodatkowo obecnie dostępne leki są przeciwskazane u wielu pacjentów. Około 80% pacjentów deklaruje chęć spróbowania nowego leku doraźnego na migrenę. Dlatego tak ważnym elementem naszej konsultacji jest ustalenie skutecznego leku doraźnego.
6. Klasterowe bóle głowy
Jest to jeden z najsilniejszych rodzajów bólu głowy znanych człowiekowi. W przeszłości funkcjonował pod nazwami: m.in. ból głowy typu Hortona, neuralgia rzęskowa, histaminowy ból głowy. Ataki klasterowego bólu trwają zwykle 15 min do 180 min, są najczęściej jednostronne, dotyczą okolicy czołowej, nadoczodołowej lub skroniowej, towarzyszy im łzawienie, uczucia zatkanego nosa, opadnięcie lub obrzęk powieki, zaczerwienienie twarzy i inne objawy. Ból pojawia się klasterami, tzn. nawraca okresowo (np. zawsze na jesień lub na wiosnę) i wtedy może pojawiać się wielokrotnie w ciągu dnia uniemożliwiając pacjentowi funkcjonowanie. Istnieje wiele metod przerywania klasterowych bólów głowy, wiele z nich stosujemy już na pierwszej wizycie pacjenta z bólem klasterowym. U części pacjentów występuje przewleka forma bólów klasterowych, to znaczy nie występują już okresy bez bólu.
Aby przerwać klaster najlepiej stosować terapię skojarzoną, którą dobieramy indywidualnie każdemu pacjentowi. Mamy również nowoczesne urządzenie przerywające ból klasterowy o działaniu doraźnym i profilaktycznym, które wypożyczamy pacjentom. Urządzenie zarejestrowane jest do leczenia klasterowego bólu głowy w USA i w niektórych krajach Europy, jak dotąd jeszcze nie jest dostępne w Polsce.
7. Napięciowe bóle głowy
Napięciowe bóle głowy to bóle głowy o łagodnym lub średnim nasileniu, które najczęściej są obustronne i mają charakter ściskający, tępy lub rozlany. Nie nasilają się one przy rutynowych czynnościach i nie utrudniają znacząco wykonywanych czynności. Zna je co najmniej połowa populacji.
Jeśli Twój ból głowy utrudnia Ci życie, czasami towarzyszą mu nudności lub w trakcie bólu przeszkadza Ci hałas, jasne światło – jedno jest pewne – nie cierpisz na napięciowe bóle głowy.
8. Neuralgia nerwu trójdzielnego.
Jest to napadowy, bardzo silny ból twarzy w zakresie unerwienia nerwu trójdzielnego. Ból najczęściej jest jednostronny, obejmuje policzek i żuchwę, rzadziej obejmuje również czoło. Ma charakter kłujący, palący, ostry. Pojawia się seriami. Wyzwalany jest przez określone czynności, jak żucie, mycie zębów, golenie twarzy przez mężczyzn, a nawet mówienie, wiatr lub dotykanie twarzy w miejscach zaangażowanych w odczuwanie bólu.
9. Polekowe bóle głowy
Nazywane są również bólami głowy związanymi z nadużywaniem leków przeciwbólowych lub bólami głowy z odbicia. Rozpoznanie to stawiamy u pacjentów spożywający co najmniej 10-15 tabletek doraźnych leków przeciwbólowych miesięcznie (paracetamolu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, tryptanów, opioidów, leków złożonych) przez 3 kolejne miesiące, u których wystąpiło nasilenie bólów głowy/ zmiana charakteru bólów głowy wraz ze zwiększeniem spożywanych leków doraźnych. Szacuje się iż ten rodzaj bólu głowy jest bardzo częsty i dotyczy aż 1% społeczeństwa. U pacjentów z tym rodzajem bólu obserwujemy gorszą odpowiedź na większość stosowanych metod leczniczych. Pacjent mówi zwykle „u mnie już nic nie pomaga”.
Leczenie polega na zastosowaniu metod profilaktycznych mających zapobiegać powstawaniu bólów głowy oraz zastosowaniu tzw. detoksu. Dzięki temu pacjent może w łatwy sposób zmniejszyć spożywanie doraźnych tabletek przeciwbólowych. W naszej Klinice w zależności od rozpoznania towarzyszącego temu rodzajowi bólu głowy oferujemy m.in. leczenie za pomocą toksyny botulinowej, blokady nerwowe, przeciwciała monoklonalne, leczenie farmakologiczne hamujące powstawanie bólów głowy, opaskę przeciwmigrenową, a także wiele innych metod.